DERS ADI

: Sesbilgisi ve Sesbilim

Ders Bilgileri

Ders Kodu Ders Adı Ders Türü D U L AKTS
DİL 1019 Sesbilgisi ve Sesbilim ZORUNLU 2 1 0 6

Dersi Veren Birim

Dilbilimi

Dersin Düzeyi

Lisans

Ders Koordinatörü

DR. AYŞEGÜL ÖZCAN VURAL

Dersi Alan Birimler

Dilbilimi

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, öğrencilerin sesbilimin ve sesbilgisinin temel kavramlarını, konuşma seslerinin nasıl üretildiğini ve sınıflandırıldığını, seslerin hangi sesbilimsel ve sesbilgisel süreçlerde yer aldığını ve bu süreçlerde ne gibi değişimlere uğradığını, bu değişimlerin altında yatan kural örüntülerinin neler olduğunu öğrenmelerini sağlamaktır.

Dersin Öğrenme Kazanımları

1   Sesbilim ve Sesbilgisine ilişkin temel kavramları tanımlayabilmesi
2   Konuşma seslerine ilişkin sesbilimsel simgeleri gösterebilmesi
3   Konuşma seslerini sınıflandırabilmesi
4   Konuşma seslerinin nasıl üretildiğini açıklayabilmesi
5   Sesler arasında ne türden ilişkiler gerçekleştiğini ve bunların hangi süreçlerden geçtiğini örneklerle açıklayabilmesi
6   Farklı dillerin ses dizgelerine ait örnekleri çözümleyebilmesi

Dersin Öğretim Türü

Örgün Öğretim

Dersin Önkoşulu/Önkoşulları

Yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Ders İçeriği

Hafta Konular Açıklama
1 Giriş - Seslerin Oluşumu Konuşmanın evrimsel gelişimi Konuşma sesleri Seslerin oluşumu
2 Sesletim Organı Ses aygıtı Ses organları
3 Ünsüz Sesletimi Sesbilgisi Dil/konuşma sesleri Dil/konuşma seslerinin sınıflandırılması Ünsüzler Ünlüler Söyleyiş yerlerine göre ünsüzler Söyleyiş biçimlerine göre ünsüzler Ötümlülük durumlarına göre ünsüzler
4 Ünlü Sesletimi Dil-Damak arası açıklığa göre ünlüler Dilin devinimine göre ünlüler Dudakların biçimine göre ünlüler Ünlünün sesletim süresine göre ünlüler
5 Sesçil Abece Sesçil Abecenin Tarihçesi ve Gerekçesi Uluslararası Sesçil Abece de (IPA) seslerin sınıflandırılması IPA daki simgeler
6 Parçabirimler Parçabirimler: Sesbirim Yalın çiftler Ayırıcı özellikler Sesbirimcik Eşsesbirim
7 Eşsesbirimler Sesbilimsel Çevre üflemeli sesler genizsil sesler damaksıl sesler Bütünleyici Dağılım `Artık özelliklerin öngörülebilirliği Bağımsız değişim
8 ARASINAV
9 Seslem Yapısı Seslem Yapısı Seslem Başlangıcı Çekirdek Uç ünsüz Uyak Seslem Örüntüleri Ses Kümeleri
10 Parçalarüstü sesbirimler Parçalarüstü sesbirimler: temel tanımlar Kavşak Durak Vurgu Sözcük vurgusu Birincil Vurgu İkincil Vurgu
11 Vurgu Adlar için vurgu kuralları Eylemler için vurgu kuralları Tümce Vurgusu
12 Ezgi Ezgi düzeni Tümce Ezgisi Ezgi Türleri Odak Ezgisi
13 Sesbilgisel Süreçler Ses düşmeleri Ses Türemeleri Benzeşme Benzeşmezlik Göçüşme İkizleşme Aralık Ötümsüzleşme
14 Biçim-Sesbilgisel Süreçler Biçim-sesbilgisel süreçler Eşsesbirimler Biçim-sesbilgisel Kurallar

Ders İçin Önerilen Kaynaklar

1. Katamba, Francis. (1989). An introduction to phonology. Essex, England: Longman.
2. Laver, J. (1995). Principles of Phonetics. Cambridge: Cambrigde University Press.

Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri

1. Ders
2. Sunum
3. Örneklerle Uygulama

Değerlendirme Yöntemleri

SIRA NO KISA KOD UZUN ADI FORMUL
1 VZ Vize
2 FN Final
3 BNS BNS VZ * 0.40 + FN * 0.60
4 BUT Bütünleme Notu
5 BBN Bütünleme Sonu Başarı Notu VZ * 0.40 + BUT * 0.60


*** Bütünleme Sınavı Yapılmayan Birimlerde Bütünleme Kriteri Dikkate Alınmaz.

Değerlendirme Yöntemlerine İliskin Aciklamalar

Öğrenciler ders sırasındaki etkinlik ve genel tutumlarına göre vize ve final sınavlarında ayrılan ders içi etkinlik puanıyla değerlendirileceklerdir.

Değerlendirme Kriteri

1. ÖÇ 1, 4, 5 ve 6: Ara sınav ve finalde sorulacak sorular ile değerlendirilecektir.
2. ÖÇ 2 ve 3: Dönem ödevi raporu ile değerlendirilecektir.

Dersin Öğretim Dili

Türkçe

Derse İlişkin Politika ve Kurallar

1. Derslerin %80 ine katılım zorunludur.
2. Derse katılmamış olmak ev ödevinin geç teslim edilmesi için geçerli bir mazeret olarak değerlendirilmeyecektir.
3. Ara sınav, ödev ve final sınavında kopya ve aşırma (intihal) girişimleri 0 (sıfır) olarak değerlendirilecektir.

Dersin Öğretim Üyesi İletişim Bilgileri

Öğr. Gör. Dr. Özgün KOŞANER
Edebiyat Fakültesi Dilbilim Bölümü
C Blok C157 Nolu Oda

Ders Öğretim Üyesi Görüşme Gün ve Saatleri

Pazartesi 13:15 - 15:00
Çarşamba 13:15 - 15:00

Staj Durumu

YOK

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ders Anlatımı 13 2 26
Uygulama 13 1 13
Haftalık Ders öncesi/sonrası hazırlıklar 13 2 26
Vize Sınavına Hazırlık 1 12 12
Final Sınavına Hazırlık 1 16 16
Ödev Hazırlama 4 8 32
Ödev Hazırlama 1 10 10
Final Sınavı 1 2 2
Vize Sınavı 1 2 2
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat) 139

Program ve Öğrenme Kazanımları İlişkisi

PK/ÖKPK.1PK.2PK.3PK.4PK.5PK.6PK.7PK.8PK.9PK.10PK.11PK.12PK.13PK.14
ÖK.155
ÖK.255
ÖK.355
ÖK.455
ÖK.5555
ÖK.6555